أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

250

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

دايره برسد و از محلّ تقاطع عمود با محيط خطّى به مركز دايره بكشند كه همان خطّ نماز است و پايهء ديوار محراب بايد بر آن عمود ساخته شود . و دقيقتر از اين چنان است كه نصف قطر و اصل ميان مركز و مغرب را به هجده پاره تقسيم كنند و از نخستين پاره از مغرب خطّى بر اين قطر به طرف جنوب عمود كنند و محلّ تقاطع آن را به‌دست آورند و باقى عمل را چنان كه ذكر شد تمام كنند . و شكل آن چنين است [ شكل 69 ] . [ شكل 69 ] پس اگر به يافتن خطّ نصف النّهار نيازمند باشند ، راه به‌دست آوردن آن از طريق دايرهء هندى بر ايشان معلوم است ، و اگر بخواهند با اندازه‌گيرى يك وقت به جاى دو وقت آن را پيدا كنند ، راه‌كار چنين است : فرض كنيم [ شكل 70 ] AGB دايره‌اى بر سطح افق به مركز H باشد كه شاخصى در اين مركز عمود بر زمين نصب شده است ؛ سايهء اين شاخص را هروقت از روز كه